Koortslip: wat het is en wat je eraan doet
Een koortslip is een pijnlijk plekje met blaasjes op of rond je lip, veroorzaakt door het herpes simplex-virus. Het is heel gewoon, meestal onschuldig en gaat vanzelf over. Op deze site lees je wat er gebeurt, wat helpt en wat niet, en wat het onderzoek ervan zegt. Met de bronnen erbij.
Kort gezegd
- Twee op de drie mensen onder de 50 dragen het virus bij zich, meestal zonder het te weten.[1]
- Een koortslip is meestal binnen 10 dagen weg, ook zonder behandeling.[2]
- Het vocht in de blaasjes is besmettelijk: niet aankomen, niet zoenen, handen wassen.
- Aciclovir-crème helpt een klein beetje, en alleen als je vroeg begint, bij de eerste tinteling.[2, 3]
- Over lysine is het bewijs zwak en tegenstrijdig. Lees wat de studies laten zien.
Onderwerpen
- Snel van je koortslip afWat werkt echt, en hoeveel scheelt het?
- Is dit een koortslip?Herkennen, fases en waar je het mee verwart
- Is het besmettelijk?Zoenen, werk, school en hoe lang
- Hoe lang duurt het?Dag voor dag van tinteling tot genezen
- LysineAlle studies op een rij
- VoedingstabelLysine en arginine in 200 producten
- VoorkomenZon, stress en preventieve tabletten
- Koortslip en een babyZo bescherm je een pasgeborene
Wat is een koortslip?
Een koortslip (medisch: herpes labialis) is een ontsteking van de huid op of rond de lippen door het herpes simplex-virus, meestal type 1 (HSV-1). Je krijgt eerst een tintelend, branderig of jeukend gevoel, daarna een groepje blaasjes met vocht. Na een of twee dagen drogen die in tot korstjes, en meestal is alles binnen tien dagen weer genezen.[2]
Het virus krijg je meestal als kind, vaak zonder dat je er iets van merkt. Daarna blijft het je hele leven in een zenuwknoop in je gezicht zitten. Af en toe wordt het weer actief, bijvoorbeeld door fel zonlicht, koorts, stress, vermoeidheid of je menstruatie. Dan reist het langs de zenuw naar de huid en ontstaat er opnieuw een koortslip, vaak op dezelfde plek. Meer daarover lees je bij oorzaak en uitlokkers.
Hoe vaak komt het voor?
Wereldwijd droegen in 2016 naar schatting 3,7 miljard mensen onder de 50 het HSV-1-virus bij zich: twee op de drie.[1] Niet iedereen met het virus krijgt ook koortslippen. Volgens Thuisarts krijgt ongeveer 1 op de 3 mensen er in zijn leven wel eens een, en veel mensen krijgen er vaker een.[2]
Wat helpt?
Een koortslip gaat vanzelf over. Wat je kunt doen, hangt af van de fase:
| Fase | Wat je kunt doen |
|---|---|
| Tinteling, nog geen blaasjes | Aciclovir-crème 5 keer per dag. Kan de koortslip iets korter maken.[2, 3] |
| Blaasjes | Zinkzalf of zinksulfaat om ze sneller te laten indrogen; een koortslippleister om te beschermen.[2] |
| Korstjes | Vette crème of vaseline tegen kloven; niet aan de korstjes pulken. |
| Vaak en heftig terug | Bespreek met je huisarts of tabletten (aciclovir, valaciclovir) zinvol zijn.[4] |
Lees verder bij behandeling, aciclovir en huismiddeltjes.
Helpt lysine?
Veel mensen met terugkerende koortslippen zweren bij lysine, een aminozuur dat als voedingssupplement te koop is. Het idee: lysine remt in het laboratorium de groei van het virus, arginine bevordert die juist.[5] Maar de studies bij mensen zijn klein, oud en spreken elkaar tegen. Een Cochrane-review uit 2015 vond geen bewijs dat lysine koortslippen voorkomt.[4] Tegelijk melden veel lezers van deze site dat het bij hen wél werkt. Precies daarom is beter onderzoek nodig. Op de lysinepagina staan alle studies op een rij.
Bronnen
- James C, et al. Herpes simplex virus: global infection prevalence and incidence estimates, 2016. Bulletin of the World Health Organization 98:315-329, 2020. PubMed 32514197
- Thuisarts.nl (NHG) Koortslip. Thuisarts.nl, 2026. www.thuisarts.nl
- Spruance SL, et al. Acyclovir cream for treatment of herpes simplex labialis: results of two randomized, double-blind, vehicle-controlled, multicenter clinical trials. Antimicrobial Agents and Chemotherapy 46:2238-2243, 2002. PubMed 12069980
- Chi CC, et al. Interventions for prevention of herpes simplex labialis (cold sores on the lips). Cochrane Database of Systematic Reviews CD010095, 2015. PubMed 26252373
- Griffith RS, et al. Relation of arginine-lysine antagonism to herpes simplex growth in tissue culture. Chemotherapy 27:209-213, 1981. PubMed 6262023
Ervaringen en reacties
Wat werkt bij jou, en wat niet? Deel je ervaring. Reacties worden eerst gelezen en daarna geplaatst; we geven geen persoonlijk medisch advies. Je e-mailadres wordt nooit getoond.